Yer, âlet, sıfat yapma eki ( -lık, -luk, -lik, -lük) – لق، لك

samanlık – sağlık
iyilik – yolluk
gözlük – güzellik

Meslek eki ( -cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü) – جی

sucu – camcı
gözcü – okçu
işçi – aşcı

Olumlu sıfat eki (-lı, -li, -lu, -lü) – لی

sevimli – ıspartalı
ölümlü – tuzlu
uykulu – tatlı

Olumsuz sıfat eki (-sız, -siz, -suz, -süz) – سز

sessiz – ıssız
öksüz – sonsuz
gönülsüz – susuz

Küçültme eki (-cık, -cik, -cuk, -cük) (-cağız, -ceğiz) – جق، جك، جغز، جگز

biricik – ufacık
küçücük – kuzucuk
köyceğiz – çocukcağız

Eşlik, paylaşma eki (-daş, -deş, -taş, -teş) – داش، دش

arkadaş – dindaş
sesdeş – kardeş
işteş – meslektaş

(-la, -le) – لا، لە

solla – başla
gizle – açıkla
gözle – işle

(-lan, -len) – لان، لن

hoşlan – hızlan
yenilen – canlan
seslen – süslen

(-laş, -leş) – لاش، لش

bayramlaş – yardımlaş
iyileş – karşılaş
sözleş – irileş

a) Ettirgen (müteaddî) eki – یر، دير

(-ır, -ir, -ur, -ür / -dır, -dir, -dur, -dür / -tır, -tir, -tur, -tür )

Bu ek bazen “te” harfi ile yazılmışsa da tercîh edilmelidir.

yatır – içir
koştur – konuştur
bildir – buldur

Ettirgenlik eki olan (دير) ile isimlerin sonuna gelen bildirme eki (در) karıştırılmamalıdır. Ettirgenlik eki “ye” okutucusu ile yazılırken bildirme ekinde “ye” okutucusu kullanılmaz.

buldur – uzundur
çalışkandır – kuştur
vardır – yoktur

( -t ) ت

oynat – arat
belirt – üşüt
kapat – uyut

Bu ek sonu “e” sesi ile biten fiilere geldiğinde “he” okutucusu düşer.

izlet – izle
beklet – bekle
söylet – söyle

b) Edilgen (mechûl) eki (-n, -l) ن، ل |

bilin – aran
yazıl – görün
süzül – açıl

c) Dönüşlülük (mutâvaat) eki (-n) | ن

sevin – bakın
görün – yakın
gezin – bulun

Emir kipinin ikinci çoğul şahıs eki olan (ڭ) edilgenlik ve dönüşlülük eki ile karıştırılmamalıdır.

sevin – bakın
görün – bilin
gezin – bulun

d) İşteşlik (müşâreket) eki (-ş) ش

gülüş – anlaş
buluş – kapış
koşuş – dönüş

a. İsim Fiil Ekleri

(-mak, -mek) – مق، مك

kızmak – saklamak
dönmek – sinirlenmek
üşümek – sararmak

Aslî masdarların, sesli harf ile başlayan bir ek aldıklarında Türkçe imlâ kaideleri gereği yumuşayan sondaki harfleri, “kef” ise, “kâf-ı yâyî”, “kaf” ise, “gayın” olarak yazılır.

sormaya – sormak
yeşermeye – yeşermek
görmeyi – görmek

(-me, -ma ) مه

Hafifleştirilmiş masdarlar isim sayıldığından her halükarda “مه” ile yazılır. Olumsuzluk eki ile karıştırılmamalıdır.

bağışlamama – donanma
tanışma – çalışma
bindirme – indirme

Hafifleştirilmiş masdarların sonlarındaki okutucu “he” harfleri -çok az istisnâ dışında- ilâve bir ek alımında terk edilmezler.

bulunması
dinlemeleri
gelmesi

(-ış, -iş, -uş, -üş) – یش، وش

veriş – alış
görünüş – buluş
gidiş – geliş

b. Sıfat Fiil Ekleri

(-an, -en) – ان، ن

bakan – yazan
giren – çizen
inleyen – başlayan

(-ası, -esi) – اسی، ەسی

bükülesi – görülesi
okunası – öpülesi
yapılası – yaşanılası

(-maz, -mez) – ماز، مز

yaramaz – anlaşılmaz
dinmez – susmaz
değişmez – görünmez

(-r, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür) – ر، ار، ير، ور

koşar (adım) – oynar (başlık)
katlanır (masa) – geçer (akçe)
görünür (ışık) – bilir (kişi)

(-dık, -duk, -dik, -dük) – دق، دك

aranmadık – tanıdık
çözülmedik – duyduk
görmedik – bilindik

Bu ek sesli harf ile başlayan bir ek almaya devam ettiğinde, Türkçe imlâ kaideleri gereği yumuşayan sondaki harfleri, “kef” ise, “kâf-ı yâyî”, “kaf” ise, “gayın” olarak yazılır.

sattığı – sattık
güldüğü – güldük
düştüğü – düştük

(-acek, -ecek) – اجق، ەجك

açılacak – aranacak
duyulacak – görülecek
bilinecek – sürülecek

(-mış, -miş, -muş, -müş) – مش

adanmış – eskimiş
susmuş – ölmüş
dolmuş – geçmiş

c. Zarf Fiil Ekleri

(-arak, -erek) – ارق، ەرك

yazarak – bakarak
tüterek – tutarak
vererek – bükerek

(-ıp, -ip, -up, -üp) – وب

sevip – inanıp
görüp – kavuşup
dikilip – kalıp

(-dıkça, -dikçe, -dukça, -dükçe, -tıkça, -tikçe, -tukça, -tükçe) – دقجە، دكجه

dinledikçe – yazdıkça
düşündükçe – okudukça
çektikce – koştukça

(-ınca, -ince, -unca, -ünce) – نجە

yeşerince – açınca
ölünce – solunca
görünce – şaşırınca

(-maktansa, -mektense) – مقدنسە، مكدنسە

sormaktansa – susmaktansa
bilmektense – oynamaktansa
gülmektense – gezmektense

(-ken) – كن

gülmüşken – yüzerken
sürmüşken – ağlıyorken
fısıldayacakken – bakarken

(-madan, -meden) – مدن

okumadan – yazmadan
tanışmadan – yüzmeden
dinlenmeden – gizlenmeden

(-maksızın, -meksizin) – مقسزین، مكسزين

çıkmaksızın – bıkmaksızın
girmeksizin – sormaksızın
inmeksizin – görmeksizin

(-dı…alı, -di…eli, -du…alı, -dü….eli) – دی….الی، دی…ەلی

okudu okuyalı – aldı alalı
gördü göreli – uçtu uçalı
yüzdü yüzeli – bildi bileli

d. Diğer Fiilden İsim Yapan Ekler

(-gan, -gen, -kan, ken) – غان، گن، قان، كن

sürüngen – atılgan
değişen – çalışkan
yalıtkan – kaygan

(-gı, -gi, -gu, -gü, -kı, -ki, -ku, -kü) – غي، كي، غو، كو، قی، كي، قو، كو

tutku – bitki
atkı – görgü
sorgu – vergi

(-gın, -gin, -gun, -gün, -kın, -kin, -kun, -kün) – غين،كين، غون،كون، قين، قون

tutku – bitkin
yatkın – özgün
olgun – bezgin

(-ı, -i, -u, -ü) – ي، و

bildiri – anı
örtü – doğu
korku – başarı

(-ıcı, -ici, -ucu, -ücü) – يجي، وجي

üzücü
boğucu
çekici – yazıcı

(-k) – ك، ق

dilek – tarak
kesik – açık
küçük – bozuk

(-m) – م

öğretim – ölüm
doğum – bilim
alım – tanım

(-tı, -ti, -tu, -tü) – تي، تو

ürperti – karartı
görüntü – doğrultu
belirti – alıntı

5. Diğer Bazı Ekler

Derece sayı sıfatları ( -ncı, -nci, -ncu, -ncü ) – نجي

dokuzuncu – yedinci
beşinci – üçüncü
ikinci – birinci

Sesli harfle biten rakam isimleri derece sayı sıfat eki aldığında sondaki “ye” harfi düşer.

Üleştirme sayı sıfatları ( -er, -ar, -şer, -şar ) – ر، شر

biner – dört yüzer
kırkar – yedişer
altışar – beşer

Bu bölümdeki konulardan 10 sorunun 7’sini doğru cevaplamanız gerekmektedir.

6-3. Yapım Ekleri testine hoş geldiniz.

Bu testteki 10 sorudan 8'ini doğru yaptıktan sonra diğer bölüme geçiniz. Testi bitirdiğinizde bilgilendirme yapılacaktır.
Sorular ve cevaplar havuzdan karışık olarak gelmektedir.

"Sonraki"ye tıklatarak başlayabilirsiniz.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

6-3. Yapım Ekleri testini bitirmek üzeresiniz.

"Önceki" diyerek cevaplarınızı gözden geçirebilir, "Gönder" diyerek sonucunuzu görebilirsiniz.